Security awareness werkt pas als het niet aanvoelt als een training

---

We blijven maar doen alsof security awareness een informatieprobleem is. Alsof medewerkers vanzelf veiliger gaan werken zodra ze maar genoeg hebben gelezen. Zodra de e-learning is afgerond. Zodra de poster in de gang hangt. Maar zo heeft het nooit gewerkt. En toch gaan we door. Jaar in, jaar uit. Hetzelfde gesprek, dezelfde aanpak, dezelfde beperkte resultaten. Ik zie het al 25 jaar gebeuren.

De meeste programma’s zijn ontworpen voor één type medewerker

Iemand die rustig achter een bureau zit. Met een eigen laptop. Een werkmail. En tijd om door een module te klikken. Maar organisaties bestaan niet alleen uit bureaus. Zeker niet als je werkt met meerdere vestigingen en honderden mensen in uiteenlopende functies.

Wat doe je met de monteur in de werkplaats? De buitendienstmedewerker die de hele dag onderweg is? De productiemedewerker die geen vaste werkplek heeft, laat staan een eigen apparaat? Zij krijgen hetzelfde programma dat voor kantoor is bedacht. Of erger: ze worden helemaal niet bereikt. De module staat op intranet. Het bericht gaat per mail. 

En juist daar wringt het. Die medewerkers werken met gedeelde apparaten. Gebruiken persoonlijke telefoons voor werkzaken. Maken dagelijks keuzes zonder dat iemand meekijkt. Niet omdat ze veiligheid onbelangrijk vinden, maar omdat niemand het ooit concreet voor ze heeft gemaakt. Dat is geen aandachtsprobleem. Dat is een ontwerpfout.

Wat er anders kan

Bennie Bewust wordt vaak een campagne genoemd. Dat klopt. Maar het is vooral een andere manier van beginnen. Niet in een leerportaal. Maar op de werkvloer. Met een herkenbaar figuur, Bennie Bewust: blauw pak, oranje stropdas, een bos haar die je niet mist, die medewerkers confronteert op de plek waar ze werken. Niet met een PowerPoint. Niet met een verplicht formulier. Maar met momenten die blijven hangen.

Posters die niet alleen in vergaderruimtes hangen, maar ook in kantines, kleedruimtes en werkplaatsen. Niet als decoratie, maar als gespreksopener. En dat gesprek, tussen collega’s, met een leidinggevende, is precies waar bewustwording begint.

Bennie komt zelf langs. Met humor en herkenning houdt hij mensen een spiegel voor. Voor de monteur, de bezorger, de productiemedewerker is dat vaak de eerste keer dat digitale veiligheid tastbaar wordt. Geen module die ze thuis moeten afronden. Geen inlog. Gewoon een moment dat bijblijft.

De koekjes lijken luchtig. Tot je ziet wat er gebeurt. Iemand leest de tekst. Iemand lacht. Iemand zegt: “Oh ja… die cookies.” En ineens is privacy geen abstract beleid meer, maar iets van henzelf. Hetzelfde geldt voor een chocoladereep als waardering voor meldgedrag. “Incident gemeld? Dan bennie een held!” Het klinkt eenvoudig. Maar meldcultuur ontstaat niet door een intranetbericht. Die ontstaat wanneer melden zichtbaar wordt gewaardeerd.

E-learning is geen fundament. Het is verdieping.

Als je begint met een leerportaal, begin je te laat. Voor medewerkers die wél achter een scherm zitten, is er een tien maanden durend e-learningprogramma. Niet gericht op kennistoetsing, maar op gedragsverandering. Elke maand één thema. Concreet. Herkenbaar. Met persoonlijke aanspreking en een terugkoppeling op eerder gemaakte voornemens. Geen losse leeractiviteit, maar een proces waarin veilig gedrag stap voor stap normaler wordt.

Waar het werkelijk om gaat

Digitale veiligheid wordt geen cultuur door een vinkje. Het wordt cultuur wanneer mensen het onderwerp durven bespreken. Wanneer melden normaal wordt. Wanneer veiligheid net zo vanzelfsprekend voelt als een helm op de bouwplaats. Daar begint echte weerbaarheid. Niet in een module die wordt afgevinkt. 

Maar in een moment dat iemand onthoudt!

Wil je weten hoe dit eruitziet in een organisatie met 500 medewerkers of meer, verspreid over verschillende functies en vestigingen? Kijk dan op www.benniebewust.nl.

Bennie Bewust is een initiatief van BeveiligMij.nl